Во организација на Здружението на професори по географија на Македонија „ПРОФ. Д-Р ЉУБЕ МИЛЕНКОВСКИ“ – Скопје, поддржано од Институтот за национална географија на УТМС, во период од 1.07– 4.07.2025 година, успешно се реализираше тридневниот теренски практикум во Унгарија, наменет за проширување на теренското знаење и културно-географската свест кај професорите по географија.
Програмата опфати уникатна комбинација од природни, културни и урбани содржини, со цел интегрирана едукација преку патување.
Теренската екскурзија започна со пристигнување во Будимпешта и посета на знаменитостите на Будим, кој се наоѓа на десниот брег на реката Дунав која ги разделувала двата града. Притоа беа посетени Замокот Буда, кој се издига на замокската тврдина (Castle Hill) од 13 век, денес домаќин на Унгарската национална галерија и Примарниот музеј на Будимпешта. Комплексот е дел од УНЕСКО светското наследство и нуди архитектонско патување низ готика, барок и новерансијализам. Потоа се продолжи со посета на Црква „Свети Матијас“ (Matthias Church) која постои уште од 11 век, но е реконструирана во готски стил. Истиот бил место за крунисување на унгарските кралеви, со карактеристична шарена кровна плочка и богато декориран ентериер. Надоврзан на замокскиот комплекс, Рибарски бастион (Fisherman's Bastion) со 7 кулички кои симболизираат седумте племиња што ја населиле Унгарија. Од искусната тераса се пружа епски панорамски поглед на Дунав и Пешта.
Круна на Gellért Hill и Цитаделата со еден од најдобрите погледи над целиот град, Фонтана на Матијас (импресивна необарокна скулптура при западната фасада на дворењето) како и Синџир мостот (првиот траен мост што ја споија Будим и Пешта - отворен 1849), беа следните посетени знаменитости во Будим.
По попладневното пристигнување и сместување во хотел во Пешта, следуваше слободно попладне со прошетка низ улиците на Пешта.
Првиот ден заврши со свечена вечера по повод роденденот на нашиот патрон во еден од националните ресторани во Будимпешта со локална унгарска кујна и музика.
Вториот ден беше посветен на детално запознавање со градската структура и културното наследство на Будимпешта со посета на Унгарскиот Парламент (Монументален нео‑готички бисер, довршен во 1904, сместен на Kossuth Square на источниот брег на Дунав), Базиликата Свети Стефан (Најголема катедрала во Унгарија, висока 96 м — исто колку Парламентот). Панорамата од куполата нуди спектакуларен поглед кон Буда и Пешта. Во внатрешноста се чува и светата рака на кралот Стефан), Андраши авенија (Andrássy Avenue) со Унгарска државна опера, „Чизмите на Дунав“, Плоштадот на хероите (Heroes’ Square), Големата пијаца со автентичен трговски корнер за домашна храна, сувенири и традиционални деликатеси – идеално место за дегустација и купување сувенири, најголемата синагога во Европа на улица Дохани, кејот, како и мостот Елизабет (современ, 1960‑ти реизграден мост со поедноставен дизајн, наречен според кралицата Елизабета – Ида Сиси).
Секое место носи приказни за унгарската државност, религија и модернизација, архитектонски разновидности – од нео‑готика, нео‑класика, нео‑ренесанса до маврови елементи и поствоен функционализам, интелектуално и емоционално доживување – трговски пијаци, меморијали, синагога – секој дел нуди поинаков аспект на градската душа.
Во попладневните часови беа посетени познатите термалните бањи Széchenyi Spa, зоолошката градина и трговските центри, додека попладневното кафе се пиеше во 130-годишниот кафе ресторан Њујорк во Будимпешта, кој е еден од најубавите во светот. Овој прекрасен ден заврши со незаборавното крстарење по Дунав.
Будимпешта не е само архитектонско и културно богатство, туку и град кој нуди уникатни образовни и истражувачки можности. Град кој инспирира и учи — совршена дестинација за теренска работа!
Третиот ден започна со посета на езерото Балатон, најголемото езеро во Централна Европа. Учесниците уживаа во прошетка низ живописните места Тихани и Сиофок, со кафе покрај езерото, при што се стекнаа со увид во природно-географските карактеристики и туристичкиот потенцијал на регионот.
Истражувањето не заврши со преминувањето на границата, туку продолжи во Србија со посета на езерото Палиќ. Палиќ е прекрасно, уредено место со околу 17 км патеки за пешачење и велосипедизам, обиколувајќи го целото езеро – совршено за релаксирачка теренска активност. Кејот е исполнет со клупи под сенки, повремено поддржани со дрворед и старински улични ламби, создавајќи идилична атмосфера за учесниците да го анализираат пејзажниот дизајн и архитектонската интеракција со природната околина.
Архитектурата долж езерото го содржи духот на Астро-унгарскиот сецесионизам, па според тоа учесниците имаа можност да забележат стилови од австриско-унгарската архитектура и влијанијата на сецесионизмот во Унгарија, да анализираат просторен план и употреба на јавни простори за рекреација и да набљудуваат како историски амбиент се трансформира под современи туристички трендови.
Во тишината и спокојот на езерото Палиќ уживавме во ручекот во еден од познатите ресторани кој со својот удобен простор, вкусна храна и семејна атмосфера го крунисаа ова географско патешествие кое ќе остане во меморијата на сите учесници.
Целите на практикумот да се овозможи анализа на природни и урбани пејзажи, да се запознаат учесниците со културните и туристичките вредности на посетениот регион и да се развива интеркултурна компетентност и критичко размислување преку директно искуство, беа целосно потигнати.
